facebook
newsletter

Newsletter


  • Opis gatunku

    Kulik wielki należy do rodziny bekasowatych, której jest jednym z największych przedstawicieli (największym w Europie).                                                                                                                                                                     

  • Dymorfizm
    Dymorfizm

    Pod względem upierzenia samica kulika nie różni się od samca, jest od niego jednak większa i ma dłuższy dziób.     

  • Siedliska

    Kulik wielki zajmuje rozległe łąki o umiarkowanej wilgotności z ciekami i naturalnymi łagodnymi wzniesieniami.

  • Loty tokowe
    Loty tokowe

    Toki kulika wielkiego odbywają się w powietrzu, ptaki wykonują w ich czasie charakterystyczne loty.

  • Gniazdo
    Gniazdo

    Gniazdo kulika wielkiego jest płytkim dołkiem wygrzebanym w ziemi, położonym w kępach roślinności.

  • Zagrożenia

    Znaczna część lęgów kulików pada łupem drapieżników. Gniazda z jajami są plądrowane przez ptaki krukowate i lisy.

  • Zagniazdowniki
    Zagniazdowniki

    Pisklęta kulika wielkiego są zagniazdownikami, zaraz po wykluciu są w stanie podążać za rodzicami.

  • Ochrona prawna

    Kulik wielki jest chroniony zarówno na mocy dokumentów krajowych, jak i międzynarodowych.

  • W locie

    U lecącego kulika można zaobserwować wyraźnie białe upierzenie kupra oraz szarobrunatny prążkowany ogon.

Polish English French German Russian

Projekt realizuje

logoTPB

Czynna ochrona

Naszym głównym celem jest zwiększenie sukcesu lęgowego kulika wielkego. Kluczowe jest zmniejszenie strat na etapie inkubacji jaj, które w zależności od stanu zachowania siedliska mogą sięgać nawet 90%. W latach 2013-2015 działania z zakresu czynnej ochrony były prowadzone w dolinie Noteci, Dolinie Dolnego Bugu i dolinie Liwca oraz w Ostoi Kurpiowskiej i Dolinach Omulwii i Płodownicy. Dzięki dofinansowaniu UE (Fundusz Spójności, Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko), w latach 2017-2020 czynna ochrona będzie prowadzona na 9 obszarach w 14 ostojach gatunku.

 

Wyszukiwanie gniazd

zabieranie jaj2Wczesne znalezienie gniazda ma istotne znaczenie dla skutecznej jego ochrony przed drapieżnictwem lub zniszczeniem w trakcie wykonywania zabiegów agrotechnicznych. Działania te prowadzi się od połowy kwietnia, czyli na początku okresu znoszenia jaj do końca maja, gdyż niektóre pary powtarzają lęgi. W pierwszej kolejności sprawdzane są znane z poprzednich lat stanowiska oraz przylegające do nich łąki. Kuliki wielkie są ptakami długowiecznymi i powracają co roku na te same lęgowiska. Koordynaty odnalezionych gniazd zapisywane są na odbiorniku GPS. Dodatkowo położenie gniazda oznacza się cienkimi bambusowymi tyczkami. Oznaczenie nie powinno rzucać się w oczy i zwiększać ryzyka jego zniszczenia przez drapieżniki lub człowieka. Po znalezieniu gniazda, kontaktujemy się z użytkownikiem łąki, aby ustalić dalsze czynności ochronne, które zależą od przewidywanego terminu koszenia i stopnia zaawansowania lęgu. Jeśli termin pokosu przypada na:

 

czynna ochrona3wczesny etap inkubacji - pisklęta nie wyklują się przed koszeniem. Wyznaczamy możliwie dużą, strefę wokół gniazda (minimum 5x5 m) oraz ustalamy z rolnikiem późny termin koszenia łąki, tak aby pisklęta zdążyły się wykluć i opuścić łąkę. Jeśli nie jest możliwe przesunięcie daty pokosu i zbioru trawy, konieczne jest skontrolowanie łąki podczas koszenia i dopilnowanie aby nie doszło do zniszczenia lęgu. Pozostawiony fragment najlepiej ogrodzić pastuchem elektrycznym w formie siatki (wys. 90 cm) - kwadrat o boku 10 - 12 m. Po wykluciu piskląt siatkę należy zabrać z łąki. Zabezpieczanie gniazd pastuchami elektrycznymi to skuteczna metoda ochrony lęgów przed drapieżnikami naziemnymi (lisy i dziki). Takie środki ochrony są stosowane od kilku lat z dużym sukcesem w kilku landach w Niemczech (np. w Bawarii, Hesji i Dolnej Saksonii).

 

rne 281okres wodzenia piskląt – wskazujemy rolnikowi płat siedliska, w którym schroniły się młode (obecność zaniepokojonych ptaków dorosłych) i prosimy aby pozostał niekoszony, najlepiej do kolejnego zbioru. Ptaki ukrywają się w takim miejscu i żerują na skoszonych sąsiednich działkach. Ewentualnie sprawdzamy pas koszonej łąki idąc tyralierą przed ciągnikiem. Współpraca z rolnikami jest niezbędna do prowadzenia czynnej ochrony. Ważne jest utrzymywanie dobrych relacji z posiadaczami trwałych użytków zielonych, gdyż kuliki wielkie są przywiązane do lęgowisk. Tylko długotrwała, wzorowa współpraca oraz edukacja rolników nt. kulika wielkiego może gwarantować pozytywne rezultaty prowadzonej czynnej ochrony.

 

Inkubacja jaj

czynna ochrona8Jest to bardzo skuteczna metoda, która pozwala ograniczyć straty na tym newralgicznym etapie lęgów. Wskaźnik klucia w inkubatorach jest wysoki i wynosi 90%. Ptaki dorosłe szybko akceptują drewniane atrapy jaj i wracają do gniazd. Zadanie można podzielić na dwa etapy: podkładanie sztucznych, drewnianych jaj do gniazd i inkubację jaj kulika w inkubatorze. Zamianę jaj wykonuje się zazwyczaj wieczorem i w przypadku pełnego zniesienia (4 jaja) jest to proces rozłożony na dwa dni (pierwszego dnia podmienia się dwa jaja). Jajka kulika transportuje się w pojemniku wypełnionym ziarnem zbóża. Inkubacja odbywa się w inkubatorze z ruchomymi tackami lub rolkami, gdzie są obracane i zachowana jest stała temperatura i wilgotność. Rozwój zarodków obserwuje się owoskopem. Gdy dochodzi do klucia i słychać głosy piskląt, jaja przenoszone są niezwłocznie do macierzystego gniazda, skąd zabierane są atrapy jaj lub też (w przypadku występowania niekorzystnych warunków pogodowych) trafiają do klujnika. Wówczas do gniazd podkładane są już wyklute pisklęta.

 

Hodowla wolierowa piskląt

hodowla wolierowaW przypadkach gdy podczas inkubacji para porzuci sztuczne jaja (np. w związku z wybraniem drewnianych atrap z gniazd przez lisa lub wronę) lub zachodzi duże niebezpieczeństwo śmierci klujących się piskląt (np. załamanie pogody, szczyt okresu koszenia) są one przeznaczane do hodowli wolierowej. Młode kuliki są łatwe w hodowli i nie przywiązują się do opiekuna (brak imprintingu). W pierwszych tygodniach życia są trzymane w zamkniętym pomieszczeniu (woliera hodowlana), na matach grzewczych lub pod lampą (tzw. sztuczna kwoka). Pisklęta są żywione specjalistyczną karmą (Lundi micro) oraz bezkręgowcami: larwami mącznika, dżdżownicami i małymi szarańczakami. Gdy osiągną wiek 3 tygodni, młode ptaki są przenoszone do woliery adaptacyjnej, które ustawia się na łąkach (w odludnym miejscu) w pobliżu rozlewisk lub naturalnych zagłębień terenu, na których będą mogły żerować młode ptaki. Woliery zabezpieczane są przed drapieżnikami pastuchem elektrycznym. Gdy pisklęta są prawie lotne, drzwi do woliery są otwierane i młode kuliki mogą żerować na zewnątrz woliery. Takie rozwiązanie stosowane jest w Niemczech (Bauschmann i in. 2011).

 

flagiDane z lat 2013-2015 (TP „Bocian” niepubl.) wskazują, że dzięki czynnej ochronie lęgów straty można obniżyć do poziomu 35 %.  Zaniechanie realizacji czynnej ochrony lęgów spowoduje, że sukces lęgowy lokalnych populacji nadal będzie na krytycznie niskim poziomie, co w perspektywie 10-15 lat (uwzględniając tempo spadku liczebności populacji) może doprowadzić do całkowitego zaniku stanowisk lęgowych kulika wielkiego w Polsce. 

Młode ptaki z hodowli wolierowych są obrączkowane i dodatkowo znakowane żółtymi flagami z czarnym alfanumerycznym (3 znaki) kodem. Flagi sa zakładane powyżej stawu skokowego na goleń. Zastosowanie kolorowych znaczników zwiększa szanse odczytania indywidualnego kodu oraz identyfikację obserwowanego osobnika. Jeżeli widziałeś kulika wielkiego z żółtą flagą, prosimy zgłoś obserwacje bezposrednio nam oraz w systemie POLRING Polskiej Centrali  Obrączkowania Ptaków - Stacji Ornitologicznej Muzeum i Instytutu Zoologii PAN.

 

Adresy kontaktowe do kierowników lokalnych:

 

 kulik ckps 1

 

 

1) Nadnoteckie Łęgi, Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego

Marek Maluśkiewicz  - tel. kom. 532 705 233, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Nadnoteckie Koło PTOP "Salamandra" - https://www.facebook.com/nadnoteckie

 

2) Dolina Środkowej Warty, Pradolina Warszawsko-Berlińska

Jakub Glapanm, tel. kom. 694 003 467, e-mail: jgTen adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

3) Doliny Wkry i Mławki

Piotr szczypiński, tel. kom. 603 221 452, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

4) Doliny Omulwii i Płodownicy oraz Ostoja Kurpiowska

Karol Trzciński - tel. kom. 602 259 492, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

5) Ostoja Biebrzańska, Bagno Wizna

Towarzystwo Przyrodnicze "Dubelt"

Grzegorz Grygoruk, tel. kom. 695 456 267, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

6) Bagno Pulwy

Przemysław Obłoza, tel. kom. 797 299 288, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

7) Dolina Dolnego Bugu i Dolina Liwca

Mirosław Rzępała - tel. kom. 604 580 966, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

8) "Żelizna"

Jerzy Lewtak, tel. kom. 662 065 826, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

9) Krowie Bagno

Maciej Cmoch, tel. kom. 510 301 296, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

 

Czynną ochronę lęgów kulika wielkiego w roku 2016 wspiera:

 

logowfosw1Czynna ochrona gniazd kulika wielkiego w Dolinie Dolnego Bugu i Dolinie Liwca dofinansowana przez Wojewódzki Fundusz Ochrony  Środowiska  i Gospodarki Wodnej w Warszawie, w formie dotacji, w kwocie 18.000,00 zł.

 

Czynna ochrona kulika wielkiego w Dolinie Dolnego Bugu dofinansowana przez Fundusz dla Przyrody  w formie dotacji, w kwocie 5.896,00 zł.

 


 

stopkaJPG